Bij deze een poging van mij om in een aantal artikelen de kennis over filters te bundelen.
@Mods: Is het misschien mogelijk om dit artikel (en volgende artikelen) sticky te maken?

Een Introductie

Filters komen er in vele soorten en maten, en er is al veel gezegd en geschreven over het nut en de noodzaak van de verschillende filters. Met deze serie artikelen wil ik deze informatie proberen te bundelen, en hierbij ook wat voorbeelden geven en de (on)mogelijkheden beschrijven.
Helaas word ik niet gesponsord, dus als ik ergens een mening over geef is dit zuiver mijn eigen mening, die voortkomt uit eigen observeringen en ervaringen. Ik pretendeer ook niet dat deze artikelen volledig zijn, dus ik zal onjuistheden en aanvullingen ook zeker proberen aan te vullen.
Omdat ik niet gesponsord word is het voor mij niet mogelijk om testen uit te voeren met verschillende filters en/of filtersystemen. Als iemand me wil sponsoren wil ik zeker nadenken over zulke testen.

Zoals met (bijna) alles kom je ook bij filters grote prijsverschillen tegen. Dit zit in onder andere gebruikte materialen en (bouw)kwaliteit. Wat mij betreft geld ook hier ‘alle waar naar zijn geld’ en vaak zal goedkoop ook duurkoop blijken. Mij maakt het niet uit of je kiest voor goedkope of dure filters, en welk systeem je kiest. Ik zal daar niemand op beoordelen, al heb ik natuurlijk wel een eigen mening en voorkeur. Met deze serie probeer ik een handvat te bieden bij de keuze voor filters, zodat je na het lezen zelf een weloverwogen keuze kunt maken.

Vooralsnog heb ik de volgende serie in gedachten, al kan dit nog veranderd worden gedurende het schrijven:
Deel 1: Over filters, de verschillende uitvoeringsvormen
Deel 2: Bescherm en uv-filters
Deel 3: grijs en grijsverloopfilters
Deel 4: Polarisatiefilters
Deel 5: Speciale filters
Deel 6: Toepassingen


De verschillende uitvoeringsvormen

Deel 1 in deze serie over filters behandelt de verschillende uitvoeringsvormen.
Filters komen in grofweg 3 uitvoeringsvormen: Schroeffilters, Schuiffilters en Inzetfilters. Hieronder zal ik deze type’s beschrijven en de verschillen uitleggen.

Schroeffilters:

Dit zijn ronde filters die voor op het objectief geschroefd kunnen worden. Voorwaarde is wel dat het objectief een schroefdraad voorop moet hebben. De meeste objectieven zijn voorzien van deze schroefdraad, met uitzondering van lichtsterke teleobjectieven en extreme groothoekobjectieven (Over het algemeen objectieven met een bolle frontlens, of met een vaste zonnekap). Op objectieven die zijn voorzien van een schroefdraad staat ook de filtermaat vermeld, dit is dus de maat die het filter moet hebben. Groter zou eventueel kunnen met speciale verloopringen, maar handig is het niet.

Naast gewone schroeffilters bestaan er ook slimme schroeffilters. Wat is het verschil met de gewone filters?
In dit geval slaat slim niet op intelligent, maar op dun (of slank). ‘Slim’ filters zijn precies hetzelfde als ‘niet slim’ filters, alleen dan met een dunnere rand. Waar het bij normale filters mogelijk is om een aantal filters op elkaar te schroeven (ofwel te stacken) kan dit bij een slim filter vaak niet, omdat de schroefdraad voorop het filter ontbreekt.
Het grote voordeel van slim filters openbaart zich bij groothoekobjectieven. Omdat deze een grote beeldhoek hebben kan bij een normaal filter precies de rand van dit filter in beeld komen (Vignettering). Bij slim filters blijft de rand van het filter netjes buiten beeld.

Schuiffilters:

Schuiffilters zijn vierkante of rechthoekige filters die je in een speciale houder kan schuiven. Over het algemeen kan deze houder met een verloopring op de eerder genoemde schroefdraad van het objectief gezet worden, en voor speciale lenzen bestaan houders die je op de vaste zonnekap van deze objectieven kan monteren. Hier heb je dus wel voor iedere filtermaat een aparte verloopring nodig. Bij de meeste houders is het mogelijk om 3 of meer filters voor elkaar te plaatsen zonder dat dit voor vignettering zorgt bij groothoeklenzen.
Bij schuiffilters is 100 millimeter een gangbare maat, maar er zijn ook systemen voor filters van 75mm, en voor de extreme groothoeken zijn er ook systemen voor 150 en zelfs 170mm filters. Uiteraard geld hier dat de prijs omhoog gaat als het filter groter word. (Vaak ook exponentieel)

Inzetfilters:

Waar de hiervoor genoemde filters voorop de objectieven geschroefd worden worden inzetfilters (ook wel ‘drop in’ filters genoemd) aan de achterkant in een speciale uitsparing in het objectief geplaatst. Dit komt eigenlijk alleen voor bij grote, lichtsterke teleobjectieven. Een speciale categorie filters die niet veel voorkomt, maar die ik toch genoemd wil hebben.


De genoemde uitvoeringsvormen hebben allemaal hun sterken en zwakke kanten, wat mede afhankelijk is van het soort filter. Deze voor- en nadelen zullen dan ook in de komende delen ter sprake komen.

Een mooie start.

Ik kijk nu al uit naar het volgende hoofdstuk.

Met belangstelling gelezen..gr Harry

Dank heren, goed om te horen

Een helder verslag.
Groet Johannes

Ik wil er nog even aan toe voegen dat er ook 'gel filters' zijn. Dat zijn kleine filters die je aan de achterzijde van de lens in een soort houder kunt schuiven. Dit zie je alleen bij lenzen die geen mogelijkheid hebben om aan het frontelement filters te bevestigen.

Ahja, nu je het zegt. Ben ik ook eerlijk gezegd nog niet in het wild tegengekomen... Zal ik wel een keer toevoegen aan het verhaal. Valt in principe onder het kopje 'inzetfilters'.

Misschien dat jij me hierbij kunt helpen, ik heb een filterhouder op het oog die filters gebruikt van 2mm dik. Is het dan een groot probleem dat je er filters van 1.5mm in zet, blijft dat zitten?
Het lijkt me niet, maar ik vraag het maar voor de zekerheid.

Dat hangt er een beetje vanaf hoe strak de filterhouder is. Mijn eerste gevoel is dat het niet zal blijven zitten... Naar mijn weten zijn er ook houders waar het filterslot enigzins 'rond' loopt, waardoor filters beter blijven zitten.
Maar als het niet blijft zitten kan je natuurlijk de rand van het filter ietsjes dikker maken met plakband oid

Wil je de houder bij een fysieke winkel kopen? Dan kan je natuurlijk altijd je eigen filters even meenemen om het te testen...

Even nieuwsgierig: welke houder heb je op het oog?

De Nisi V5 Pro, de Hitech Firecrest 100mm of een Athabasca 100mm systeem. Die laatste leek mij interessant omdat die zo goedkoop was maar heeft weer dikkere filters nodig (2mm).
Ik zoek een goedkoop filterhouder die een adapter heeft waarop je een polarisatiefilter schroeven.

Heb je toevallig ook naar Benro gekeken? Goedkoop is het niet, zit in dezelfde categorie als Nisi, Hitech, en ook Lee.
Nisi, Hitech en Benro kan je het pola-filter van achter bedienen, bij Athabasca kan ik daar niets over vinden. (Ik verwacht dus dat dit niet kan)
Ik heb uiteindelijk Benro gekozen omdat de montage aan de verloopring het meest robuust overkwam (met 2 schroefjes, ipv een klem-veer systeem)

Voor zover ik weet werken alle door jou genoemde houders met 2mm filters, maar misschien gaat het prima omdat ze vaak ook aan de zijkant geklemd worden. (Vandaar ook mijn advies eerder om het in de winkel te gaan proberen)

Bij LEE zit de verloopring zelfs met vier schroefjes aan de voorzijde van de adapter vast.

De vierkante ND-filters van LEE hebben een soort van vilt-strookje (ik weet even niet precies welk materiaal ze exact hebben gebruikt) wat er voor zorgt dat er aan de achterkant van het filter en de voorkant van de filterhouder geen "vals-licht" de lens binnen kan komen. Het plakbandje van Alchemist kan dezelfde vervullen, maar eerlijk gezegd denk ik dat het viltstrookje van LEE een betere oplossing is. De vraag is dan wel: Waar vind je dit soort dunne strookjes? Een dubbelzijdig plakbandje kun je nog wel in een Doe het Zelf zaak vinden.

Ik denk dat we het nu over iets anders hebben Henry... De schroefjes waar ik het over heb zijn om de filterhouder aan de adapter te maken. Bij Lee is dit (als ik het goed heb) een verende pin.
Vilt is ook wel een goede tip, ik denk dat je wel zelfklevend vilt kunt kopen bij de betere hobby-winkels, waarna je het zelf even op maat moet snijden.

Als aanvulling: Benro heeft op de filterhouder een vilt/rubber ring geplakt om vals licht te voorkomen, voor zover ik nu kan beoordelen werkt dat prima.

Als jij het hebt over hoe de filterhouder voor de vierkante filters aan de adapter wordt gekoppeld: die koppeling verloopt bij LEE via een verende pin. Daar heb je helemaal gelijk in.

Matthijs zocht een goedkoop filterhouder die een adapter heeft waarop je een polarisatiefilter kon schroeven.

De ronde adapter voor de ronde polarisatiefilter zit bij LEE, zoals ik meldde, met vier schroeven vast op de filterhouder voor de vierkante filters.

Dan begrepen we elkaar even verkeerd Henry, maar nu is het duidelijk.
Bij Benro (En ook bij Nisi en Hitech) zit het polarisatiefilter achter de houder voor de vierkante filters. (Dus er is geen extra adapter nodig)

@Matthijs: Heb je al een polarisatiefilter, en zo ja, welke maat? En moet dit filter voor of achter de schuiffilters komen?

Bedankt voor het meedenken!
Op het moment heb ik een 77mm polarisatiefilter.
Het liefst plaats ik een polarisatiefilter op dezelfde manier als de eerder genoemde filterhouders, voor de schuiffilters dus. Vaak kun je die op de adapterring plaatsen.

Dan ga je niet wegkomen met een 77mm filter. Als je deze voor je 100mm schuiffilters plaatst krijg je namelijk netjes de rand van het filter in beeld (Een pola filter van Lee is 105mm bijvoorbeeld). Ook in de systemen waar het pola-filter achter de schuiffilters zit is het filter groter.
Wat is voor jou de belangrijkste reden om het filter voor je schuiffilters te willen hebben?

Het lijkt me prettiger werken, zeker als je ook grijsverloopfilters gaat gebruiken. Als je een vierkant polarisatiefilter heb moet je aan de filterhouder draaien, waardoor je de positie van de grijsverloopfilters niet kan bepalen.

Ik denk dat je (oa) het Benro systeem verkeerd begrijpt Matthijs. Hier zit wel degelijk een rond polafilter achter de schuiffilters, die onafhankelijk van de filterhouder kan draaien. Het grote voordeel is een kleiner (dus goedkoper) polafilter.